Trang chủ » Di sản ngói màu cần được bảo tồn

Di sản ngói màu cần được bảo tồn

(Ngày đăng: 14-11-2016 15:53:55)
icon facebook   icon google plus  
Kết quả khai quật khảo cổ Hoàng thành Thăng Long (HTTL) tại khu vực điện Kính Thiên năm 2013 được công bố vừa qua đã chứng minh nhận định của Giáo sư Ueno, Nhật Bản: HTTL chính là di sản có dấu tích kiến trúc dưới lòng đất được bảo tồn ngói màu tốt nhất châu Á.

Theo PGS.TS Tống Trung Tín - Viện trưởng Viện Khảo cổ học VN, cuộc khai quật năm 2013 đã xác định được rõ nhiều tầng văn hóa liên tục từ thời Đại La qua thời Lý, Trần, Lê Sơ, Lê Trung Hưng đến thời Nguyễn. Điều đó khẳng định giá trị, tính liên tục của các tầng di tích, di vật đa dạng, phong phú ở một trung tâm quyền lực với chiều dài lịch sử văn hóa suốt 13 thế kỷ và vẫn được tiếp nối cho đến ngày nay.

Những di tích trên mặt đất và khai quật được trong lòng đất tại Khu Trung tâm HTTL - Hà Nội là minh chứng đặc sắc về quá trình giao lưu văn hóa lâu dài, là nơi tiếp nhận nhiều ảnh hưởng văn hóa từ bên ngoài, nhiều học thuyết, tư tưởng có giá trị của văn minh nhân loại. Đặc biệt là sự du nhập của Phật giáo, Nho giáo, thuyết Phong thủy, mô hình vương thành phương Đông, mô hình kiến trúc quân sự phương Tây (thành Vauban, Pháp)… để tạo dựng nên những nét độc đáo, sáng tạo của một trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của một quốc gia vùng châu thổ sông Hồng. Kết quả của sự giao thoa, tiếp biến văn hóa đó được biểu đạt trong tạo dựng cảnh quan, qui hoạch các khu cung điện, trong nghệ thuật kiến trúc và nghệ thuật trang trí cung đình với diễn biến văn hóa đa dạng qua các thời kỳ lịch sử.

Di sản ngói màu cần được bảo tồn

Từ tháng 2 đến tháng 12-2013, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long Hà Nội và Viện Khảo cổ học đã tiến hành khai quật 2 hố có tổng diện tích 100m2. Trong đó, lớp hiện đại dày từ 0 đến 50cm; lớp văn hóa thời Nguyễn có độ dày 50cm có thể là lớp đất tôn nền sân thời Nguyễn, chứa nhiều di vật khảo cổ học như gạch vồ màu xám, đồ sành, đồ gốm sứ có niên đại từ thế kỷ 17 đến thế kỷ 19.

Lớp văn hóa thời Lê có độ dày 55cm - 60cm, gồm có nhiều lớp đất khác nhau xếp chồng lên nhau. Lớp văn hóa này có hai lớp nhỏ hơn gồm các lớp đất thời Lê Trung Hưng, thời Lê Sơ.

Lớp văn hóa Lý - Trần nằm ở độ sâu 1,75m đến 4,2m, xuất hiện nhiều dấu tích kiến trúc thời Trần chồng lên kiến trúc thời Lý và thời Đại La. Còn lớp văn hóa Đại La chứa nhiều di vật khảo cổ là gạch ngói màu xám và đồ gốm.

Trong các tầng văn hóa, bước đầu xác định các di tích kiến trúc của các thời kỳ xuất lộ dày đặc, chồng xếp lên nhau, cắt phá và đan xen lẫn nhau vô cùng phong phú, phức tạp.

Dấu tích thời Đinh, Tiền Lê và Đại La chứa nhiều di vật gạch ngói màu xám, đặc biệt là đồ gốm có nguồn gốc từ Dương Xá.

Còn ở thời Lý đã xuất hiện đường nước lớn chạy theo hướng Đông - Tây, di tích nền đất sét, dấu tích kiến trúc có móng trụ. Đây là lần đầu tiên phát hiện thấy dấu tích móng trụ và sân nền lát gạch thời Lý ở trục trung tâm, với 14 móng trụ sỏi, chạy theo hướng Đông - Tây.

Ở thời Trần, xuất hiện 3 kiến trúc có móng trụ được xây cất bằng ngói màu vụn, dấu tích tường bao, dấu tích bồn hoa. Nền móng tường có gạch xếp theo kỹ thuật so le mạch, cứ 1 viên ngang lại 1 viên dọc, lõi tường được đổ đất sét vàng, dẻo quánh và đầm nện kiên cố. Đặc biệt, trong năm 2013 cũng tìm thấy một cống nước rất lớn thời Trần có một đoạn chạy song song với đường nước thời Lý năm 2012.

Ở thời Lê đã xác định được dấu tích kiến trúc của 2 thời Lê Sơ và Lê Trung Hưng. Thời Lê Sơ tìm thấy nền đất sét đắp khá kỹ ở tất cả các hố, dấu tích nền gạch vồ chủ yếu màu đỏ. Thời Lê Trung Hưng đã xác định dấu tích 2 móng kiến trúc có các móng trụ kích thước rất lớn…

Những tầng văn hóa khảo cổ, di tích kiến trúc và nghệ thuật của HTTL phản ánh một chuỗi lịch sử nối tiếp nhau liên tục của các vương triều cai trị đất nước Việt Nam. Trên thế giới rất hiếm tìm thấy một di sản thể hiện được tính liên tục dài lâu như vậy của sự phát triển chính trị, văn hóa như tại khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội.

Chậm bàn giao HTTL cho Hà Nội

Theo TS Nguyễn Văn Sơn - Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long Hà Nội), cho biết: "Dù đã có yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ, song việc bàn giao hiện vật từ Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam cho Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long vẫn trì trệ. Dù theo quyết định việc bàn giao tài liệu, hiện vật và mặt bằng khu C-D ở 18 Hoàng Diệu phải hoàn thành trong tháng 10-2013. "42.000m2 khai quật nhưng không ai biết có bao nhiêu di vật. Nhật ký khai quật chưa chắc đã ghi chép đầy đủ các hiện vật đào được. Tôi đã ba lần gửi văn bản đến Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam khẳng định việc chậm bàn giao này là hành động vi phạm pháp luật. Nhưng cho đến nay vẫn chưa có dấu hiệu tích cực nào. Tôi đề nghị cần phải có cuộc họp thông báo công khai những việc này”.

Về việc này, TS Vũ Quốc Hiền nhận định, việc bảo quản hiện nay đang rất khó khăn về nguồn vốn, phương pháp bảo quản. Chúng ta nên có sự bàn giao các hiện vật sớm giữa các cơ quan quản lý để thống nhất trong việc bảo quản và quản lý các hiện vật.

Còn theo GS Mai Hùng, việc bàn giao tài liệu, hiện vật và mặt bằng khu C-D ở 18 Hoàng Diệu cần phải giải quyết triệt để. Để đảm bảo tốt nhất cho việc bảo tồn và trưng bày các hiện vật thuộc nhóm hiện vật liên quan đến HTTL, các cơ quan hữu quan cần sớm thực hiện yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ.